Filip over fantoompijn: ‘Mijn hersenen waren voorbereid, daardoor bleef de pijn uit’

Na een amputatie ervaart tachtig procent van de mensen een pijnlijk gevoel in een ledemaat dat er niet meer is. Fantoompijn heeft iets mysterieus. Er is namelijk geen medische verklaring voor. En de manieren waarop mensen het ervaren, zijn totaal anders.  

Nadat Filip Pockele (38) ontwaakte uit de narcose voelde hij dat zijn geamputeerde been er nog was. “Ik ben absoluut geen fan van littekens en bloed. Daarom wachtte ik totdat mijn vrouw er was, om samen mijn been – of wat er nog van over was – te bekijken. Op dat moment voelde het alsof mijn been er nog aanzat.” Filip heeft een beenamputatie tot boven de knie. Hij is hiertoe overgegaan nadat hij in 2011 zijn linkerbeen grotendeels verbrijzelde bij een watersportongeluk. 

Jarenlang deden artsen van alles om zijn been om te knappen. Dat was geen succes en leverde veel pijn en ongemak op. Daarom ging hij begin 2016 over tot een amputatie. Daar heeft hij nooit spijt van gehad. “Ik had vrede met de amputatie en heb er echt naartoe geleefd. Ik ben ervan overtuigd dat dat ervoor heeft gezorgd dat de fantoompijn uitbleef. Mijn hersenen waren voorbereid op de amputatie.”

Stomppijn

Zenuwpijnen kwamen vlak na de operatie wel soms in één keer op, herinnert hij zich. “Ik dook dan met mijn hoofd in een kussen. Ik weet niet of dat echt fantoompijn was. De stomp zelf deed vooral heel veel pijn.” Filip maakt de vergelijking met hoofdpijn, die ook ineens op kan komen en uit zichzelf weer kan verdwijnen. “Al is het pijnlijker dan de ergste hoofdpijn die ik ooit heb gehad.”

Medicatie

Filip kreeg in die tijd veel medicatie om de pijn te bestrijden. “Ik werd daar alleen heel passief van. Ik stopte er na een halfjaar mee en ik heb het nu al zeker drie jaar niet gebruikt.” Een ander hulpmiddel was spiegeltherapie. Het is een simpele truc om je hersenen voor de gek te houden, waardoor bij veel mensen de pijn afneemt. Je doet oefeningen voor een spiegel en beweegt de gezonde en geamputeerde ledematen synchroon terwijl je in de spiegel kijkt. Maar omdat er bij Filip niet echt sprake was van fantoompijn, stopte hij daar snel mee. 

Fantoomgevoel

Het enige waar Filip vandaag de dag nog last van heeft is fantoomgevoel. Bij fantoomgevoel voelen mensen het geamputeerde lichaamsdeel alsof het er nog is. “Ik heb vaak een slapende voet. Ik ga dan op een koude ondergrond staan. En dan verdwijnt het weer.”